Το Αδίκημα της Πλαστογραφίας.

Το ποινικό αδίκημα της πλαστογραφίας προκύπτει απο τα άρθρα 331, 333, 334 και 336 του  Κυπριακού Ποινικού Κώδικα Κεφ. 154, ως έχει τροποποιηθεί (στο εφεξής ο «Νόμος»).

Σύμφωνα με το άρθρο 331 του Νόμου, πλαστογραφία συνίσταται στον  καταρτισμό πλαστού έγγραφου με σκοπό καταδολίευσης.

Όπως προκύπτει από τον πιο πάνω ορισμό, η πλαστογραφία δέν είναι ένα αδίκημα αυστηρής ευθύνης («strict liability offence», δηλαδή όπου η τέλεση της πράξης απο μόνη της συνιστά το αδίκημα) αλλά απαιτείται πέραν απο την τέλεση της πράξης (actus reus) και η ταυτόχρονη ύπαρξη πρόθεσης καταδολίευσης (που αποτελεί το mens rea του αδικήματος). [1]

  1. Κατάρτιση Πλαστού Εγγράφου.

Κατά γενικό κανόνα, πλαστό έγγραφο καταρτίζεται όταν αυτό δέν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα (π.χ το έγγραφο δέν υπογράφηκε απο την Χ.Ψ αλλά φαίνεται να είναι υπογραμμένο απο αυτήν ή όπου το έγγραφο που υπέγραψε η Χ.Ψ είναι πολύ διαφορετικό απο αυτό που παρουσιάζεται οτι υπέγραψε επειδή για παράδειγμα έχει αλλοιωθεί στην συνέχεια). [2]

Πλαστό έγγραφο καταρτίζεται και όταν το έγγραφο αλλοιώνεται χωρίς εξουσία, σε περίπτωση όπου εάν η αλλοίωση είχε εξουσιοδοτηθεί  αυτό θα μετέβαλλε τις συνέπειες του εγγράφου (π.χ ένα απο τα συμβαλλόμενα μέρη αλλάζει το ποσό της τιμής χωρίς να ενημερώσει το άλλο ή σβήνει κάποια ρήτρα και όχι μια ασήμαντη αλλαγή που δέν μεταβάλλει τις συνέπειες του εγγράφου).

Περαιτέρω, συντελείται κατάρτηση πλαστού εγγράφου όταν πρόσωπο εισάγει κάτι σε αυτό χωρίς εξουσία, το οποίο, αν εισαγόταν κατόπιν εξουσίας θα μετέβαλλε τις συνέπειες του εγγράφου (π.χ προσθέτω μία ρήτρα σε ήδη υπογεγραμμένο έγγραφο η οποία μεταβάλλει τις συνέπειες του εγγράφου, όπως μία ποινική ρήτρα ή ένα επιπρόσθετο ποσό).

Πέραν των πιο πάνω, όπως όλοι μας γνωρίζουμε αποτελεί πλαστογραφία η υπογραφή εγγράφου με όνομα άλλου προσώπου χωρίς την εξουσιοδότηση του, ανεξάρτητα αν το όνομα αυτό είναι το ίδιο με εκείνο που υπογράφει αυτός ή όχι.

Όπως προκύπτει απο τα πιο πάνω, εάν πρόσωπο μου ζητήσει ή/και με εξουσιοδοτήσει να υπογράψω εκ μέρους του ένα έγγραφο, τότε αυτό δέν αποτελεί πλαστογραφία.

Τονίζεται ότι είναι επίσης πλαστογραφία η υπογραφή εγγράφου με το όνομα ανύπαρκτου ή/και φανταστικού προσώπου που προβάλλεται ότι υπάρχει.

Περαιτέρω, διαπράττει πλαστογραφία όποιος υπογράφει έγγραφο με όνομα παριστάμενου (μάρτυρα) ότι ανήκει σε πρόσωπο διαφορετικό από εκείνο που υπογράφει και που σκοπεύεται να θεωρηθεί ότι είναι το όνομα του εν λόγω προσώπου.

Τέλος, αποτελεί επίσης πλαστογραφία η υπογραφή εγγράφου με όνομα προσώπου το οποίο πλαστοπροσωπείται απο αυτόν που υπογράφει στην πραγματικότητα, νοουμένου ότι οι συνέπειες του εγγράφου εξαρτώνται από την ταύτιση εκείνου του προσώπου που υπογράφει το έγγραφο με το πρόσωπο το οποίο αυτός ισχυρίζεται ότι είναι (π.χ παριστάνω τον Κώστα Χ.  και υπογράφω την διαθήκη του Κωστα Χ με αποτέλεσμα στην συνέχεια να επηρεαστούν οι κληρονόμοι).

Αφού έχουμε εξετάσει τους τρόπους ή/και τις μορφές διάπραξης της πράξης του αδικήματος, στην συνέχεια θα εξετάσουμε το επόμενο συστατικό στοιχείο του αδικήματος, που είναι η πρόθεση καταδολίευσης.

Πρόθεση Καταδολίευσης.

Σύμφωνα με το άρθρο 334 του Νόμου, πρόθεση καταδολίευσης τεκμαίρεται, αν φαίνεται ότι κατά το χρόνο που καταρτίστηκε το πλαστό έγγραφο υπήρχε συγκεκριμένο πρόσωπο, εξακριβωμένο ή όχι, που δύναται να καταδολιευθεί με το έγγραφο, και το τεκμήριο αυτό δεν ανατρέπεται με την απόδειξη ότι ο υπαίτιος έλαβε ή προετίθετο να λάβει μέτρα για να αποτρέψει την καταδολίευση στην πράξη τέτοιου προσώπου ή για το γεγονός ότι ο υπαίτιος είχε ή νόμιζε ότι είχε δικαίωμα στο πράγμα που θα αποκτώταν με το πλαστό έγγραφο.

 Όπως έχει ερμηνεύσει το θέμα ο Δικαστής Denning στην υπόθεση Weltham v. D.P.P. (1960) 1 All E.R. 805

          “Put shortly “with intent to defraud” means “with intent to practice a fraud” on someone or other.  It need not be anyone in particular.  Someone in general will suffice.  If anyone may be prejudiced in any way by the fraud, that is enough.”

Σε περίπτωση όπου δέν υπάρχει αρκετή μαρτυρία για την απόδειξη πρόθεσης καταδολίευσης, τότε η εξακρίβωση της συγκεκριμένης πρόθεσης του κατηγορουμένου μπορεί να είναι το αποτέλεσμα της αξιολόγησης  όλων των περιστατικών που σχετίζονται με την πράξη αυτή ή/και την συμπεριφορά του. 

Τα γεγονότα στο σύνολό τους πρέπει να αποκλείουν οποιαδήποτε άλλη δυνατότητα γιατί η ύπαρξη μιας άλλης δυνατότητας (σταγόνα αμφιβολίας) που συνάδει με αθωότητα πρέπει να οδηγήσει στην απαλλαγή του κατηγορουμένου (Στις ποινικές υποθέσεις ισχύει το τεκμήριο της αθωότητας και ο Κατηγορούμενος τεκμαίρεται αθώος μέχρις αποδείξεως της ενοχής του πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας).

Το αδίκημα της κυκλοφορίας πλαστού εγγράφου.

Η κυκλοφορία πλαστού εγγράφου αποτελεί επίσης αδίκημα, σύμφωνα με το άρθρο 339 του Νόμου, το οποίο προνοεί τα εξής:

“Όστις εν γνώσει και δολίως θέτει εις κυκλοφορίαν πλαστόν έγγραφον είναι ένοχος ποινικού αδικήματος του αυτού είδους και υπόκειται εις την αυτήν ποινήν, ως εάν είχε πλαστογραφήσει το περί ου ο λόγος πράγμα.”

Όπως προκύπτει απο τον ορισμό, για τη στοιχειοθέτηση μιας κατηγορίας κυκλοφορίας πλαστού εγγράφου η Κατηγορούσα Αρχή πρέπει να αποδείξει ότι:

(i)   το έγγραφο είναι πλαστό,

(ii)   ο κατηγορούμενος γνωρίζει ότι το έγγραφο είναι πλαστό,

(iii)   ο κατηγορούμενος θέτει το έγγραφο σε κυκλοφορία, και

(iv)    ο κατηγορούμενος ενεργεί δολίως.

Σημειώνεται ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένη ερμηνεία της φράσης “θέτει εις κυκλοφορία” αλλά συμπεριλαμβεται  η χρήση, προσφορά, δημοσίευση όπως επίσης και παράδοση του εγγράφου. 

 (Βλ. υπόθεση R. v. Gambling (1974) 2 All E.R. 479).

Επίσης, ο κατηγορούμενος πρέπει να γνωρίζει ότι το έγγραφο είναι πλαστό.  Η γνώση μπορεί να είναι άμεση (όταν βλέπει την πλαστογράφηση του εγγράφου) ή/και  έμμεση (όταν μπορεί να γνωρίζει ότι το έγγραφο έχει πλαστογραφηθεί έχοντας υπόψη τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης).

Παραδείγματα υποθέσεων πλαστογραφίας.

Στην υπόθεση R. v. Harris (1833) 1 Mood C.C. 393, είχαν πλαστογραφηθεί έγγραφα για την απόλυση ενός καταδίκου από τις φυλακές.

Στην υπόθεση Toshack (1849) 1 Dan 492 ένας ναυτικός πλαστογράφησε πιστοποιητικό καλής διαγωγής για να παρακαθήσει σε εξετάσεις.

Στην Inner Temple, R. v. Bassay (1931) Cr. App. R. 168 ένας φοιτητής πλαστογράφησε έγγραφα για να επιτύχει την εγγραφή του στο Inner Temple.

Ενέργειες.

Εάν εύλογα υποψιάζεστε ότι έχει διαπραχθεί πλαστογραφία, τότε θα πρέπει να προβείται σε καταγγελία στην Αστυνομία.

Η αστυνομία θα προβεί στην συνέχεια σε λήψη καταθέσων και διερεύνηση του αδικήματος.

Οι αστυνομικοί δύναται κατόπιν λήψης εντάλματος σύλληψης, να προβούν σε σύλληψη των υπόπτων και στην συνέχεια δύνανται να εκδοθούν διατάγματα προσωποκράτησης απο το Δικαστήριο και θα αρχίσει η δικαστική διαδικασία.

Ποινές

Η γενική ποινή πλαστογραφίας είναι 3 έτη φυλάκισης, σύμφωνα με το άρθρο 335 του Νόμου που προνοεί τα εξής:

«Όποιος πλαστογραφεί έγγραφο είναι ένοχος ποινικού αδικήματος το οποίο, εκτός αν προνοείται διαφορετικά, είναι κακούργημα, αυτός δε υπόκειται σε φυλάκιση τριών χρόνων, εκτός αν λόγω των περιστατικών της πλαστογραφίας ή της φύσης του πλαστογραφημένου, προβλέπεται κάποια άλλη ποινή»

Σημειώνεται ότι για ορισμένα έγγραφα όπως διαθήκες, το αδίκημα θεωρείται ακόμη πιο σοβαρό και η ποινή φυλάκισης είναι 14 έτη, σύμφωνα με το άρθρο 336 που προνοεί τα εξής:

«336. Όποιος πλαστογραφεί διαθήκη, έγγραφο τίτλου γης, δικαστικό πρακτικό, πληρεξούσιο έγγραφο, τραπεζογραμμάτιο, συναλλαγματική, γραμμάτιο εις διαταγή ή άλλο διαπραγματεύσιμο έγγραφο, ασφαλιστήριο, τραπεζιτική επιταγή ή άλλη εξουσιοδότηση πληρωμής χρημάτων από πρόσωπο που διεξάγει εργασία ως τραπεζίτης, περιλαμβανομένης πιστωτικής κάρτας, υπόκειται σε φυλάκιση δεκατεσσάρων χρόνων».

Σε σχέση με επίσημα έγγραφα η πλαστογράφηση είναι 10 έτη.

«Όποιος πλαστογραφεί δικαστικό ή επίσημο έγγραφο, υπόκειται σε φυλάκιση δέκα χρόνων».

Σύμφωνα με το άρθρο 338

«Όποιος-(α) πλαστογραφεί χαρτόσημο, σφραγιστό ή κινητό που χρησιμοποιείται για σκοπούς προσόδων από οποιαδήποτε Κυβέρνηση ή (β) χωρίς νόμιμη δικαιολογία (της οποίας έχει και το βάρος της απόδειξης) κατασκευάζει ή γνωρίζει ότι έχει στην κατοχή του βαφή ή όργανο που δύναται να χρησιμοποιηθεί για την αποτύπωση τέτοιου χαρτοσήμου ή (γ) με δόλιο τρόπο κόβει, σχίζει με οποιοδήποτε τρόπο ή αποσπά από οποιοδήποτε πράγμα χαρτόσημο που χρησιμοποιείται για σκοπούς προσόδων από την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας με σκοπό άλλης χρήσης αυτού ή μέρους του ή (δ) με δόλιο τρόπο ακρωτηριάζει τέτοιο χαρτόσημο όπως αναφέρονται στα αμέσως πιο πάνω, με σκοπό άλλης χρήσης του ή (ε) με δόλιο τρόπο βάζει ή τοποθετεί σε οποιοδήποτε πράγμα ή σε τέτοιο χαρτόσημο όπως αναφέρονται στα αμέσως πιο πάνω, χαρτόσημο ή μέρος του, το οποίο δόλια ή όχι κόπηκε, σχίστηκε ή με άλλο τρόπο αποσπάστηκε από οποιοδήποτε άλλο πράγμα ή άλλο χαρτόσημο ή (στ) με δόλιο τρόπο απαλείφει ή με άλλο τρόπο, είτε πραγματικά είτε προφανώς, αφαιρεί από χαρτοσημασμένο πράγμα όνομα, ποσό, ημερομηνία ή οποιοδήποτε άλλο στοιχείο ή πράγμα που είναι γραμμένο σε αυτό, με σκοπό άλλης χρήσης του χαρτοσήμου σε τέτοιο πράγμα ή (ζ) σε γνώση του και χωρίς νόμιμη δικαιολογία (της οποίας έχει και το βάρος της απόδειξης) έχει στην κατοχή του χαρτόσημο ή μέρος του το οποίο αποκόπηκε δόλια, σχίστηκε ή αποσπάστηκε με άλλο τρόπο από οποιοδήποτε πράγμα ή χαρτόσημο το οποίο δόλια ακρωτηριάστηκε ή χαρτοσημασμένο πράγμα από το οποίο απαλείφτηκε δόλια ή με άλλο τρόπο, πραγματικά ή προφανώς, αφαιρέθηκε οποιοδήποτε όνομα, ποσό, ημερομηνία ή άλλο στοιχείο ή πράγμα, υπόκειται σε φυλάκιση επτά χρόνων».

Τέλος, σε σχέση με το αδίκημα της κυκλοφορίας πλαστού εγγράφου, το άρθρο 339 προνοεί τα εξής:

«Όποιος γνωρίζει και θέτει με δόλιο τρόπο σε κυκλοφορία πλαστό έγγραφο, είναι ένοχος ποινικού αδικήματος του ίδιου είδους και υπόκειται στην ίδια ποινή ωσάν είχε πλαστογραφήσει το πράγμα για το οποίο γίνεται λόγος».


[1] Σημειώνεται ότι όπου υπάρχει πρόθεση καταδολίευσης αλλά δέν έχει τελεστεί ολοκληρωμένα η πράξη τότε διαπράττεται το αδίκημα της απόπειρας πλαστογράφησης.

[2] Τονίζεται ότι ο όρος έγγραφο δέν αναφέρεται σε εμπορικά σήματα (trademarks) και άλλα σήματα σε που επιφέρουν εμπορικό όφελος (π.χ designs, patents κ.α. -καθώς αυτά διέπονται απο άλλες ειδικές Νομοθεσίες).

Τα πιο πάνω δέν αποτελούν νομική συμβουλή.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: