Επέμβαση στην Ιδιωτική ζωή Δημοσίων προσώπων απο τα ΜΜΕ

Πολλές φορές οι δημοσιογράφοι στα πλαίσια της άσκησης του επαγγέλματος τους εισβάλλουν ή/και επεμβαίνουν στις προσωπικές ζωές προσώπων (όπως πολιτικά πρόσωπα ή άλλα γνωστά πρόσωπα).  Στο παρών άρθρο θα εξετάσουμε πότε αυτό επιτρέπεται και γιατί.

Είναι γνωστό ότι ο τύπος έχει μεταξύ άλλων τον ρόλο του δημόσιου φύλακα (public watchdog) και για αυτό πρέπει να παρέχει στους πολίτες όλες τις απαραίτητες πληροφορίες αναφορικά με θέματα δημοσίου συμφέροντος.  Απο την άλλη όμως πολλές φορές ο τύπος σκοπεύει στην ικανοποίηση της περιέργειας του κοινού σε σχέση με την προσωπική ζωή γνωστών προσώπων,  παρόλο που κάτι τέτοιο δέν είναι αναγκαίο ή/και απαραίτητο σε μία κοινωνία.

Στην Von Hannover v Germany (no.2) [2012] E.M.L.R. 16., λέχθηκαν μεταξύ άλλων τα εξής:

«Similarly, although the public had a right to be informed, which was an essential right in a democratic society that in certain special circumstances could even extend to aspects of the private life of public figures, particularly where politicians were concerned, that was not the case here. The publication of the photographs and articles in question, the sole purpose of which was to satisfy the curiosity of a particular readership regarding the applicant’s private life, could not be deemed to contribute to any debate of general interest to society despite the applicant being known to the public»

Τονίζουμε ότι θα πρέπει πάντοτε να γίνεται διάκριση μεταξύ της υπεύθυνης δημοσιογραφίας (responsible journalism) και του κίτρινου τύπου (tabloid journalism), διότι οι δημοσιογράφοι οι οποίοι παράγουν υπεύθυνη δημοσιογραφία προστατεύονται περισσότερο απο το Δικαστήριο σε σχέση με την άσκηση του δικαιώματος τους σε ελευθερία της έκφρασης.

Η υπεύθυνη δημοσιογραφία χαρακτηρίζεται απο την σωστή έρευνα για το ζήτημα που αφορά το δημοσίευμα και  την εξακρίβωση των γεγονότων στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό.

Γνωρίσματα της υπεύθυνης δημοσιογραφίας  αποτελούν:

Α.  Η προηγούμενη επικοινωνία με το πρόσωπο που οποίο αποτελεί το αντικείμενο του δημοσιεύματος, και

Β. Η  προηγούμενη διασταύρωση των πληροφοριών που αφορούν στο πρόσωπο αυτό

Σύμφωνα με την κυρπριακή υπόθεση Λουκής Λουκαίδης ν. Ιορδάνη Νικόλα Κυριάκου κ.α., Αγωγή αρ.: 7437/2008, 21/3/2014

«Απόκλιση του συντάκτη του κειμένου από την υποχρέωση της προηγούμενης επικοινωνίας και/ή διασταύρωσης των πληροφοριών μπορεί να δικαιολογηθεί μόνον στις επείγουσες περιπτώσεις».

Υπερασπίσεις

Ένα δημοσίευμα αναφορικά με προσωπικά ζητήματα προσώπου αποτελεί παραβίαση στο ανθρώπινο δικαίωμα του σεβασμού στην ιδιωτική ζωή του ατόμου, εκτός  εάν το ενδιαφερόμενο πρόσωπο έχει δώσει την συγκατάθεση του ή εάν αυτή η δημοσίευση  εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.

  1. Συγκατάθεση του ενδιαφερόμενου προσώπου

Ο γενικός κανόνας είναι ότι πληροφορίες που αφορούν την προσωπική ζωή ατόμου δέν θα πρέπει να δημοσιεύονται χωρίς την συγκατάθεση του.

2. Δημόσιο συμφέρον

Πληροφορίες δύνανται να δημοσιευθούν χωρίς συγκατάθεση του προσώπου που αφορούν όπου υπάρχει λόγος δημοσίου συμφέροντος ο οποίος υπερτερεί του δικαιώματος του προσώπου για σεβασμό της ιδιωτικής του ζωής.

Άρα όπου δέν υπάρχει συγκατάθεση, εξετάζεται κατα πόσο υπάρχει λόγος δημοσίου συμφέροντος, που δικαιολογεί την δημοσίευση.

Το δημόσιο συμφέρον εφαρμόζεται μεταξύ άλλων σε θέματα που πιθανώς να οδηγήσουν σε αντιπαράθεση ή περιλαμβάνουν ένα πρόβλημα που απασχολεί το κοινό, αλλά δέν δύναται να περιορίζεται στην απλή δίψα του κοινού για πληροφορίες σε σχέση με την ιδιωτική ζωή άλλων.

Θέματα δημοσίου συμφέροντος είναι μεταξύ άλλων η κατάχρηση δημόσιας θέσης, λανθασμένη χρήση δημόσιου χρήματος, η προστασία της δημόσιας υγείας, της δημόσιας ασφάλειας, του περιβάλλοντος, της εθνικής ασφαλείας και άλλα παρόμοια πολιτικά και κοινοοικονομικά θέματα.  

Υποθέσεις όπου το Δικαστήριο έκρινε ότι δέν υπήρχε λόγος δημοσίου συμφέροντος.

Στην υπόθεση Mosley v. UK, ο αιτητής, πρόεδρος της FIA, Max Mosley βιντεογραφήθηκε να προβαίνει σε σαδο-μαζοχιστικές πράξεις μαζί με ιερόδουλες. Φωτογραφίες απο το βιντεοσκοπημένο υλικό δημοσιοποιήθηκαν μαζί με σχετικό άρθρο που έφερε τον τίτλο «F1 boss has sick Nazi orgy with 5 hookers». Στην συνέχεια καταχώρησε αγωγή εναντίον της εφημερίδας για παράβαση του δικαιώματος του σε σεβασμό της ιδιωτικής του ζωής. Το Δικαστήριο αποφάσισε ότι υπήρξε παραβίαση του δικαιώματος αυτού. Σύμφωνα με το Δικαστήριο:

«….However, as noted above, such protection may cede to the requirements of art.8 where the information at stake is of a private and intimate nature and there is no public interest in its dissemination….».

Υποθέσεις όπου το Δικαστήριο έκρινε ότι υπήρχε λόγος δημοσίου συμφέροντος

Στην υπόθεση Von Hannover v Germany (αρ.2) [2012] E.M.L.R. 16 το ΕΔΑΔ έκρινε ότι η δημοσιοποίηση δύο φωτογραφιών οι οποίες απεικόνιζαν την βασιλική οικογενεια κατα την διάρκεια των διακοπών τους σε δύο γερμανικές εφημερίδες παραβίαζε το δικαίωμα τους σε ιδιωτική ζωή σύμφωνα με το άρθρο 8 της Ευρωπαικής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων επειδή δέν αποσκοπούσε σε κάποιο θέμα δημοσίου συμφέροντος. Παρόλα αυτά, μια τρίτη φωτογραφία η οποία απεικόνιζε την κακή υγεία του πρίγκιπα θεωρήθηκε ότι αφορούσε θέμα δημοσίου συμφέροντος. Το ΕΔΑΔ έκρινε ότι η κατάσταση της υγείας  του πρίγκιπα ήταν θέμα δημόσιου ενδιαφέροντος ή/και ανησυχίας και δεν υπήρξε παράβαση του άρθρου 8 σε σχέση με την δημοσίευση της.

Σύμφωνα με το ΕΔΑΔ, σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ισχυρισμός παραβίασης του δικαιώματος σε προστασία και σεβασμό της ιδιωτικής ζωής ατόμου (άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων) από δημοσιογράφους/ΜΜΕ, το Δικαστήριο εξετάζει κατά πόσο οι πληροφορίες συμβάλλουν σε μια δημόσια συζήτηση (debate) γενικού ενδιαφέροντος. Περαιτέρω, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψιν του το περιεχόμενο, την μορφή και τις συνέπειες του δημοσιεύματος  και τις περιστάσεις υπο τις οποίες λήφθηκαν οι φωτογραφίες ή τα βίντεο.

Στην υπόθεση Erla Hlynsdottir v. Iceland (no. 2), δημοσιογράφος παρουσίασε δημοσίευμα με το οποίο ενημέρωνε ότι διευθυντής κέντρου αποτοξίνωσης (Christian rehabilitation center) και η γυναίκα του προέβησαν σε σεξουαλικές πράξεις με ασθενείς του κέντρου.  Παρόλο που η γυναίκα εν τέλει δέν καταδικάσθηκε, κρίθηκε ότι η αναφορά σε αυτές τις κατηγορίες συνέβαλε στο δημόσιο συμφέρον.

Στην Editions Plon v. France, o πρώην παθολόγος του πρώην προέδρου της Γαλλίας Mitterrand έγραψε ένα βιβλίο στο οποίο περιέγραφε την κατάσταση της υγείας του κατα την διάρκεια που ήταν πρόεδρος. Το Δικαστήριο έκρινε ότι υπήρχε δημόσιο συμφέρον στην συζήτηση της υγείας του προέδρου.

Συγκεκριμένα, αναφέρθηκαν μεταξύ άλλων τα εξής:

«The Court considers that the book was published in the context of a wide-ranging debate in France on a matter of public interest, in particular the public’s right to be informed about any serious illnesses suffered by the Head of State, and the question whether a person who knew that he was seriously ill was fit to hold the highest national office. Furthermore, the secrecy which President Mitterrand imposed, according to the book, with regard to his condition and its development, from the moment he became ill and at least until the point when the public was informed (more than ten years afterwards), raised the public-interest issue of the transparency of political life… Likewise, the more time that elapsed, the more the public interest in discussion of the history of President Mitterrand’s two terms of office prevailed over the requirements of protecting the President’s rights with regard to medical confidentiality…»

Τα πιο πάνω δέν αποτελούν νομική συμβουλή.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: