Το αστικό αδίκημα της κακόβουλης δίωξης

Εάν ένα πρόσωπο κακόβουλα και χωρίς εύλογη αιτία διεξάγει ποινική, πτωχευτική ή για διάλυση εταιρείας διαδικασία στο Δικαστήριο η οποία δέν επιτυγχάνει, τότε το πρόσωπο εναντίον του οποίου στρέφεται η διαδικασία αυτή (νομικό η φυσικό) δύναται να καταχωρήσει αγωγή εναντίον του πρώτου για κακόβουλη δίωξη, σύμφωνα με το άρθρο 32 του Περι Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148.

Σκοπός του νομoθέτη είναι να προστατεύσει πρόσωπα από κακόβουλες διώξεις, οι οποίες έχουν ως σκοπό  την πρόκληση σκανδάλου ή πιθανή απώλεια της ελευθερίας τους (πχ διαδικασία για την κήρυξή  προσώπου ως διανοητικά ασθενή ή που αποσκοπεί στην φυλάκιση του).

Όπως λέχθηκε στην απόφαση Paikkos v. Kontemeniotis (1989) 1 C.L.R. 50 :

Our Constitution safeguards the right of liberty and the right of reputation. Therefore, a cause of action, intending to protect these rights from being endangered by malicious prosecution, not only is not repugnant or inconsistent, but, on the contrary, it accords to the constitutional provisions and enables the citizen to vindicate such rights” (η έμφαση είναι δική μου).

Σύμφωνα με το άρθρο 32 του Περι Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 (ο «Νόμος»):

«Κακόβoυλη δίωξη συvίσταται στηv πραγματική, κακόβoυλη και χωρίς εύλoγη και πιθαvή αιτία έvαρξη ή συvέχιση αvεπιτυχoύς πoιvικής, πτωχευτικής ή για διάλυση εταιρείας διαδικασίας κατά άλλoυ πρoσώπoυ, αv η διαδικασία αυτή- (α) Πρoκάλεσε σκάvδαλo για τηv πίστη ή τηv υπόληψη τoυ πρoσώπoυ αυτoύ ή πιθαvή απώλεια της ελευθερίας τoυ͘  και (β) κατέληξε, αv στηv πραγματικότητα μπoρoύσε με τov τρόπo αυτό vα καταλήξει, υπέρ τoυ πρoσώπoυ αυτoύ: Νoείται ότι καμιά αγωγή για κακόβoυλη δίωξη δεv εγείρεται κατά oπoιoυδήπoτε πρoσώπoυ για μόvo τo λόγo ότι τo πρόσωπo αυτό παρείχε πληρoφoρίες σε κάπoια αρμόδια αρχή η oπoία και άρχισε oπoιαδήπoτε διαδικασία».

Σύμφωνα με το σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts 23rd Ed, Κεφάλαιο 5, Ενότητα 3:

«In an action for malicious prosecution the claimant must show first that he was prosecuted by the defendant, that is to say, that the law was set in motion against him by the defendant on a criminal charge or, now, via civil proceedings; secondly, that the prosecution was determined in his favour; thirdly, that it was without reasonable and probable cause; and fourthly, that it was malicious. The onus of proving every one of these is on the claimant. Evidence of malice of whatever degree cannot be invoked to dispense with or diminish the need to establish separately each of the first three elements of the tort» (η έμφαση είναι δική μου).

Παραθέτω πιο κάτω τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος (τα οποία θα πρέπει να πληρούνται σωρευτικά).

  1. Πραγματική, κακόβουλη και χωρίς εύλογη και πιθανή αιτία έναρξη ή συνέχιση ποινικής (και όχι πειθαρχικής-βλέπετε Αριστοδήμου ν. Γενικού Εισαγγελέα (2005) 1 Α.Α.Δ. 728) [1]), πτωχευτικής ή για διάλυση εταιρείας διαδικασίας (εάν υπήρχε εύλογη και πιθανή αιτία δέν δύναται να καταχωρηθεί αγωγή για κακόβουλη δίωξη) κατά άλλου προσώπου (του Ενάγοντα στην αγωγή για κακόβουλη δίωξη), και
  2. Η διαδικασία αυτή ήταν ανεπιτυχής. Έληξε δηλαδή υπέρ του προσώπου αυτού (του Ενάγοντα στην αγωγή για κακόβουλη δίωξη).
  3. Η διαδικασία αυτή προκάλεσε σκάvδαλo για τηv πίστη ή τηv υπόληψη τoυ πρoσώπoυ αυτoύ ή πιθαvή απώλεια της ελευθερίας του ( η ύπαρξη ζημιάς είναι απαραίτητη. Το αδίκημα δέν είναι αγώγιμο απο μόνο του).

Όμως σημειώνεται ότι καμία αγωγή για κακόβουλη δίωξη δέν δύναται να καταχωρηθεί εναντίον ενός προσώπου απλώς και μόνο επειδή αυτό το πρόσωπο παρείχε πληροφορίες ή κατήγγειλε αυτόν σε αρμόδια αρχή, εάν η τελευταία άρχισε την διαδικασία εναντίον του (βλέπετε Barkhuysen v Hamilton [2016] EWHC 2858 (QB); [2018] Q.B. 1015). Η αγωγή για κακόβουλή δίωξη ασκείται μόνο εναντίον αυτού που κίνησε την δικαστική διαδικασία, εκτός εάν το πρόσωπο/αρχή αυτή δέν είχε την δυνατότητα να διεξάγει ανεξάρτητη έρευνα αλλά βασίστηκε μόνο στις πληροφορίες του καταγγέλλοντα, επειδή μόνο ο καταγγέλλοντας μπορούσε να γνωρίζει τα γεγονότα (π.χ Martin v. Watson (1996) AC 74 όπου έγινε καταγγελία για για αισχρή αποκάλυψη εναντίον γείτονα.  Το Δικαστήριο έκρινε ότι μπορούσε να καταχωρηθεί αγωγή εναντίον της καταγγέλλουσας για κακόβουλη δίωξη διότι τα γεγονότα της υπόθεσης τα γνώριζε μόνο αυτή και έτσι η αστυνομία δεν μπορούσε να διεξάγει ανεξάρτητη έρευνα).

Εάν για παράδειγμα η Αστυνομία μετά απο καταγγελίες και αφού διεξάγει έρευνα και λάβει αρκετές καταθέσεις απο μάρτυρες αποφασίσει ότι ο Χ είναι ύποπτος για κάποιο αδίκημα και στην συνέχεια εκκινήσει ποινική διαδικασία εναντίον του στο Ποινικό Δικαστήριο, με αποτέλεσμα το πρόσωπο να καθίσταται κατηγορούμενος αλλά στην συνέχεια το Δικαστήριο αποφασίσει ότι είναι αθώος, τότε τα πρόσωπα που κατέθεσαν ως μάρτυρες στην αστυνομία δέν δύναται να κατηγορηθούν για κακόβουλη δίωξη.

Παρομοίως, εάν η Χ καταγγείλει τον Ψ στην αστυνομία για κάποιο αδίκημα και στην συνέχεια η αστυνομία αφού διεξάγει έρευνα εκκινησει  διαδικασία εναντίον του στο Ποινικό Δικαστήριο, αλλά στην συνέχεια το Δικαστήριο αποφασίσει ότι είναι αθώος, τότε ο Ψ δέν δύναναται να καταχωρήσει αγωγή για κακόβουλη δίωξη εναντίον της Χ αλλά θα πρέπει να κινηθεί εναντίον του Γενικού Εισαγγελέα ώς το πρόσωπο που άσκησε την ποινική δίωξη εναντίον του.

Περαιτέρω, εάν γίνει καταγγελία απο πρόσωπο (Κ) εναντίον άλλου προσώπου (Ψ) στον Δήμο για την διάπραξη κάποιου αδικήματος (π.χ δημόσιας οχληρίας με βάση τον ποινικό κώδικα) και στην συνέχεια ο Δήμος αφού διεξάγει έρευνα προχωρήσει με ιδιωτική ποινική δίωξη εναντίον του Ψ, εάν υποθέσουμε ότι η αγωγή ήταν κακόβουλη και αβάσιμη ο Ψ δέν μπορεί να καταχωρήσει αγωγή εναντίον του Κ για κακόβουλη δίωξη αλλά μόνο εναντίον του Δήμου, που εκκίνησε την διαδικασία στο Δικαστήριο.

Σημειώνεται ότι η κάθε περίπτωση θα πρέπει πάντοτε να εξετάζεται με βάση τα δικά της μοναδικά γεγονότα.

Τα πιο πάνω δέν αποτελούν νομική συμβουλή.


[1] «η πειθαρχική δίωξη δεν αποτελεί δικαστική διαδικασία και ασφαλώς δεν διεξάγεται ενώπιον Δικαστηρίου».

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: