Υποχρέωση της διοίκησης για έγκαιρη απάντηση σε αιτήματα των διοικούμενων

Κάθε άτομο που διαμένει στην Κυπριακή Δημοκρατία (είτε αυτός είναι πολίτης της Κ.Δ είτε αλλοδαπός και είτε είναι φυσικό πρόσωπο ή νομικό πρόσωπο) έχει δικαίωμα αναφοράς, σύμφωνα με το άρθρο 33 του Νόμου Περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμο (158(I)/1999), ώς έχει τροποποιηθεί και το άρθρο 29 του Συντάγματος. [1]

Το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει την υποβολή γραπτού παραπόνου ή αιτήματος για να προβεί η διοίκηση (δλδ διοικητικό όργανο) σε διοικητική ενέργεια (π.χ έκδοση άδειας αλλοδαπού κατόπιν αίτησης ή παράπονο μετά απο ακύρωση διορισμού ή προαγωγής απο διοικητικό όργανο και γενικότερα αιτήματα που αφορούν διοικητικές πράξεις) ή για την ανάκληση ή τροποποίηση κάποιας διοικητικής πράξης που έχει ήδη εκδοθεί ή για την αποτροπή ή επανόρθωση ηθικής ή υλικής βλάβης και δέν καλύπτει αίτημα για την παροχή πληροφοριών, εκτός αν αυτό προβλέπεται από ειδικό νόμο.

Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε πως όι κυβερνητικές αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας και οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης (Δήμοι και Έπαρχοι) έχουν υποχρέωση ώς διοικητικά όργανα να απαντούν σε τέτοια γραπτά αιτήματα και παράπονα των διοικούμενων, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, έγκαιρα και εντος εύλογου χρόνου και σε περίπτωση που αυτό είναι εφικτό εντός 30 ημερών.[2]

Το άρθρο 29 του Συντάγματος[3] προνεί ότι όλοι έχουμε δικαίωμα (ατομικά και συλλογικά) να υποβάλλουμε έγγραφες αιτήσεις ή παράπονα σε δημόσιες αρχές και να λαμβάνουμε  απάντηση άμεσα.

Η απάντηση της αρμόδιας αρχής θα πρέπει να γνωστοποιείται εγγράφως, όχι αργότερα των 30 ημερών απο την υποβολή του αιτήματος/παραπόνου.

Όμως, τονίζεται ότι η προθεσμία αυτή των 30 ημερών επεκτείνεται απο τον Περι των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμο, σε ορισμένες περιπτώσεις όπου δέν είναι εύλογα εφικτό να δοθεί απάντηση εντός της προθεσμίας αυτής, με βάση τα δεδομένα της υπόθεσης. (Υπ. Αρ. 306/2012, Ιωάννου ν. Δημοκρατίας).

Παρόλα αυτά η διοίκηση οφείλει εάν δέν μπορεί εύλογα να δώσει απάντηση εντός 30 ημερών, να δώσει τουλάχιστον μέσα στην προθεσμία αυτή πληροφορίες για την πορεία της υπόθεσης.

Σύμφωνα με το άρθρο 35 του Περι των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμο:

«Η υποχρέωση για απάντηση μέσα σε προθεσμία τριάντα ημερών υπάρχει, όταν η λήψη της απόφασης μέσα στην προθεσμία αυτή είναι εφικτή, λαμβανομένων υπόψη όλων των  περιστατικών κάθε υπόθεσης. Η διοίκηση οφείλει σε όλες τις περιπτώσεις να δίνει εγγράφως μέσα στην προθεσμία των τριάντα ημερών πληροφορίες για την πορεία της υπόθεσης».[4]

Σε περίπτωση που απάντηση δέν δοθει εντός εύλογης προθεσμίας, τότε ο ενδιαφερόμενος, δυναται να προσφύγει κατά της αρχής αυτής ενώπιον αρμόδιου δικαστηρίου (Archigos Kommatos Dikeosinis ν. Republic (1986) 3(Α) C.L.R. 187  και Papadopoulos and Others v. Municipality of Nicosia (1986) 3(C) C.L.R. 2046).

Όπως αναφέρεται στην υπόθεση Πίτσιλλος ν. Υπουργού Συγκοινωνιών και Έργων (2000) 3 Α.Α.Δ. 777:

“Το άρθρο 29 του Συντάγματος έχει εξεταστεί σε αριθμό υποθέσεων στις οποίες τονίστηκε ότι η παράλειψη της αρμόδιας αρχής να δώσει απάντηση σε αίτημα ή παράπονο που άπτεται της άσκησης εκτελεστικής ή διοικητικής λειτουργίας μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής[5]. (Βλ. Xenophontos v. The Republic, 2 R.S.C.C. 89, Yialousa Savings Bank Ltd. v. The Republic (Minister of Finance as Controller of Banks) and another (1977) 3 C.L.R. 25). Το άρθρο 29 παρέχει το δικαίωμα στον πολίτη και δημιουργεί την υποχρέωση στην αρχή να αποφασίσει μέσα σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα και να δώσει μια αιτιολογημένη απόφαση (Δημοτική Επιτροπή Αγίου Δομετίου ν. Χριστοφόρου και άλλων (1994) 3 Α.Α.Δ. 434).”

Σημειώνεται ότι εάν μετά την προσφυγή στο Δικαστήριο κατά της αρχής, δοθεί απάντηση απο την διοικητική αρχή αυτή, τότε ο αιτητής δέν μπορεί  κατα γενικό κανόνα να συνεχίσει με την προσφυγή διότι χάνει το έννομο συμφέρον του (η παράλειψη θεωρείται ότι έχει αρθεί), εκτός εάν η καθυστέρηση αυτή του έχει προκαλεσει κάποια βλάβη ή εαν η απάντηση αυτή δέν είναι απορριπτικού η επιβεβαιωτικού χαρακτήρα (δέν συνιστά δηλαδή στην ουσία απάντηση στο αίτημα) του αιτήματος αλλά είναι απλά πληροφοριακού χαρακτήρα.

 Όπως αναφέρεται στην Υπ. Αρ. 1212/2003, Κακαρή ν. Οργανισμού Κυπριακής Γαλακτοκομικής Βιομηχανίας, ημερ. 20 Ιανουαρίου 2005:

Εδώ η απάντηση που έδωσαν οι καθών η αίτηση με την επιστολή τους ημερ. 26/7/02 δεν αποτελούσε σαφή απόρριψη του αιτήματος της αιτήτριας ούτως ώστε να θεωρείτο ότι η παράλειψη είχε αρθεί. [6](Βλ. Δημοτική Επιτροπή Αγ. Δομετίου ν. Χριστόφορος Α. Χριστοφόρου κ.α. (1994) 3 Α.Α.Δ. 434 και Ανδρόνικος Μ. Κασάπης κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 43). Ήταν μάλλον πληροφοριακού χαρακτήρα η οποία δεν υπέκειτο σε αναθεώρηση με προσφυγή. Επομένως οι καθών η αίτηση είχαν υποχρέωση να απαντήσουν στα αιτήματα της αιτήτριας που ακολούθησαν με τις προαναφερθείσες επιστολές. Θεωρώ λοιπόν ότι υπήρχε παράλειψη με την έννοια του Άρθρου 29 του Συντάγματος όπως υπήρχε και στην προαναφερθείσα υπόθεση Αλέξη Τρύφωνος ν. Κυπριακής Δημοκρατίας[7] 

Παρομοίως στην υπόθεση ΣΤΕΛΛΑ ΣΩΤΗΡΙΟΥ κ.α. ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ, Υπoθεση Αρ. 1964/2012, 13/5/2015, λέχθηκαν μεταξύ άλλων τα εξής:

«ο αιτητής χάνει το έννομο συμφέρον του αν, μετά την προσβολή της παράλειψης απάντησης αυτή δοθεί, και η παράλειψη δεν έχει προκαλέσει σ’ αυτόν, κατά τον χρόνο που υπήρχε, οποιαδήποτε βλάβη Όπως έχω προγενέστερα σημειώσει, η παράλειψη εξέτασης του υποβληθέντος αιτήματος των αιτητριών και η απουσία απάντησης, ήταν το αντικείμενο της προσφυγής. Με την απάντηση και τη γνωστοποίηση του σταδίου στο οποίο βρίσκεται το αίτημα, το αντικείμενο της προσφυγής έχει εκλείψει; Η απάντηση είναι αρνητική. Η απαντητική επιστολή δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι άρει την παράλειψη απάντησης. Με την επιστολή αυτή δεν απορρίπτεται το αίτημα αλλά, είναι απλώς πληροφοριακού περιεχομένου. Γνωστοποιήθηκε στις αιτήτριες ως προς το στάδιο στο οποίο βρισκόταν το αίτημα τους και δεν απαντούσε επί της ουσίας σε αυτό, σύμφωνα με το Άρθρο 29 του Συντάγματος. Διαπιστώνεται συναφώς παραβίαση του πιο πάνω Άρθρου καθώς και παραβίαση των αρχών της χρηστής διοίκησης…»[8]

Τονίζεται ότι εάν το αίτημα ή παράπονο του διοικούμενου  υποβληθεί σε αναρμόδια αρχή, αυτή θα πρέπει να το διαβιβάσει στην αρμόδια αρχή.

Σύμφωνα με το άρθρο 33.4

«(4) Η αναφορά απευθύνεται στην αρμόδια αρχή. Αν η αναφορά απευθύνεται σε αναρμόδια αρχή, αυτή δεν την εξετάζει, αλλά τη διαβιβάζει στην αρμόδια αρχή».

Πέραν των πιο πάνω, σημειώνεται επίσης ότι εάν έχουν περάσει τρείς (3) μήνες απο την άσκηση του δικαιώματος υποβολής αναφοράς σύμφωνα με το άρθρο 29 του Συντάγματος, τότε ο ενδιαφερόμενος δικαιούται να θεωρήσει την παράλειψη της αρμόδιας αρχής να του απαντήσει ως άρνησή της να ικανοποιήσει την αναφορά του και να προσβάλει ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου την παράλειψη αυτή ως άρνηση ικανοποίησης της αναφοράς του.  (δηλαδή εδώ δέν κάνει προσφυγή εναντίον απόφασης παράλειψης αλλά εναντίον απόφασης άρνησης)

Στην περίπτωση αυτή ο ενδιαφερόμενος δεν μπορεί ταυτόχρονα να προσβάλει, με βάση το Άρθρο 29 του Συντάγματος, την παράλειψη απάντησης, εκτός αν από την παράλειψη έχει υποστεί βλάβη.

Εάν ο διοικούμενος είναι σε θέση να αποδείξει ότι από την παράλειψη απάντησης στο αίτημά του από τη Διοίκηση (π.χ αδικαιολόγητη καθυστέρση στην εξέταση αλλοδαπού για άδεια διαμονής με αποτέλεσμα να έχει λήξει η άδεια θεώρησης του και να βρίσκεται παράνομα στην δημοκρατία κ.α), υπέστη βλάβη, δικαιούται να ζητήσει αποζημίωση σύμφωνα με το άρθρο 146 παράγραφος 6 του Συντάγματος.

Τα πιο πάνω δέν αποτελούν σε καμία περίπτωση νομική συμβουλή και η κάθε περίπτωση θα πρέπει να εξετάζεται με βάση τα δικά της μοναδικά γεγονότα.


[1] Σύμφωνα με το άρθρο 29 Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας:

«1. Έκαστος έχει το δικαίωμα ατομικώς ή ομού μετ’ άλλων να υποβάλλη εγγράφους αιτήσεις ή παράπονα προς οιανδήποτε αρμοδίαν δημοσίαν αρχήν δικαιούμενος ν’ απαιτήση, όπως αύτη επιληφθή αυτών και αποφασίση ταχέως. Η απόφασις της αρχής ταύτης, δεόντως ητιολογημένη, γνωστοποιείται εγγράφως αμέσως εις τον υποβαλόντα την αίτησιν ή τα παράπονα εν πάση περιπτώσει ενός προθεσμίας μη υπερβαινούσης τας τριάκοντα ημέρας. 2. Εφ’ όσον ο ενδιαφερόμενος δεν ικανοποιείται εκ της αποφάσεως ή οσάκις ουδεμία απόφασις γνωστοποιήται προς αυτόν εντός της καθοριζομένης εν τη πρώτη παραγράφω του παρόντος άρθρου προθεσμίας δύναται ο ενδιαφερόμενος ν’ αγάγη ενώπιον αρμοδίου δικαστηρίου διά προσφυγής την υπόθεσιν, εις ην αφορά η αίτησις ή το παράπονον αυτού»

 

[3] Σύμφωνα με το άρθρο 29 Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας:

«1. Έκαστος έχει το δικαίωμα ατομικώς ή ομού μετ’ άλλων να υποβάλλη εγγράφους αιτήσεις ή παράπονα προς οιανδήποτε αρμοδίαν δημοσίαν αρχήν δικαιούμενος ν’ απαιτήση, όπως αύτη επιληφθή αυτών και αποφασίση ταχέως. Η απόφασις της αρχής ταύτης, δεόντως ητιολογημένη, γνωστοποιείται εγγράφως αμέσως εις τον υποβαλόντα την αίτησιν ή τα παράπονα εν πάση περιπτώσει ενός προθεσμίας μη υπερβαινούσης τας τριάκοντα ημέρας. 2. Εφ’ όσον ο ενδιαφερόμενος δεν ικανοποιείται εκ της αποφάσεως ή οσάκις ουδεμία απόφασις γνωστοποιήται προς αυτόν εντός της καθοριζομένης εν τη πρώτη παραγράφω του παρόντος άρθρου προθεσμίας δύναται ο ενδιαφερόμενος ν’ αγάγη ενώπιον αρμοδίου δικαστηρίου διά προσφυγής την υπόθεσιν, εις ην αφορά η αίτησις ή το παράπονον αυτού»

[4]  Η υπογράμμιση είναι δική μου.

[5] H υπογράμμιση είναι δική μου.

[6] Η υπογράμμιση είναι δική μου.

[7] Η υπογράμμιση είναι δική μου.

[8]  Η έμφαση είναι δική μου.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: